17—19 кастрычніка ў манаскай супольнасці ў Бозэ ў паўночнай Італіі адбылася міжнародная экуменічная канферэнцыя «Экуменічная тэалогія і герменеўтыка ў постмадэрнісцкай эры», арганізатары якой — манаская супольнасць у Бозэ і Біблейска-багаслоўскі інстытут св. Андрэя апостала ў Маскве. У канферэнцыі прымалі ўдзел вучоныя і спецыялісты з ЗША, Англіі, Германіі, Італіі, Шатландыі, Галандыі, Ізраіля, Расіі і Беларусі, якую прадстаўляў Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі арцыбіскуп Тадэвуш Кандрусевіч.

Манаская супольнасць у Бозэ, хоць з’яўляецца маладой (заснавана ў 1960-х гадах), аднак добра вядомая ў свеце. Яна міжнародная і складаецца з мужчын і жанчын, якія жывуць у цэлібаце і прысвячаюць сябе слуханню Божага слова, малітве, разважанням, братэрскай дапамозе. Супольнасць асаблівую ўвагу прысвячае развіццю экуменізму і арганізуе шматлікія канферэнцыі на гэтую тэму. На сённяшні дзень супольнасць у Бозэ складаецца з 65 членаў, якія паходзяць з 7 краін, сярод якіх ёсць таксама праваслаўная манахіня.

Працоўнай мовай канферэнцыі была англійская. Канферэнцыя адбывалася па наступнай схеме: чатыры даклады перад абедам, два пасля абеду і круглы стол для дыскусій.

Канферэнцыя паказала, што нашы часы і іх выклікі патрабуюць далейшага развіцця экуменічнай тэалогіі з больш актыўным выкарыстаннем герменеўтыкі, гэта азначае адпаведнага тлумачэння Святога Пісання, якое будзе спрыяць экуменізму. Яна павінна будавацца на Святым Пісанні, каб паспяхова весці да поўнай еднасці хрысціян. Удзельнікі канферэнцыі прыйшлі таксама да высновы, што Біблія – гэта стартавы пункт экуменізму, і калі б можна было спытаць першых хрысціянаў, якія сталі імі з габрэяў, і хрысціянаў, якія выводзіліся з язычнікаў, як яны ўспрымаюць адзін аднаго, то, напэўна, яны не ўспрымалі б адзін аднаго як сапраўдныя хрысціяне, — тым не менш Святое Пісанне ўзгадвае аб тых і іншых.

Падчас дыскусій было падкрэслена, што прыйшоў час адмовіцца ад узаемных прэтэнзій і падазрэнняў, якія не спрыяюць развіццю экуменізму. Замест іх павінен панаваць дух адкрытасці ў праўдзе. Неабходна таксама выбіраць адпаведную і прымальную для дыялогу мову, каб ад праўды ісці да ўсеабдымнай любові.

Гарачыя дыскусіі выклікала фармулёўка Другога Ватыканскага Сабору, што Хрыстовы Касцёл знаходзіцца (subsistit) у Каталіцкім Касцёле. Пратэстантамі было ўзнята пытанне, ці Хрыстовы Касцёл знаходзіцца таксама і ў іншых хрысціянскіх супольнасцях. Католікі падкрэслівалі, што Сабор навучае, што ў іншых супольнасцях ёсць элементы Хрыстовага Касцёла. Мітрапаліт Тадэвуш Кандрусевіч з гэтай нагоды падкрэсліў, што слова “знаходзіцца” не замыкае дарогі іншым хрысціянскім супольнасцям весці даследаванні на гэтую тэму.

Шмат увагі было прысвечана хрысціянскай ідэнтычнасці розных хрысціянскіх Цэркваў і супольнасцяў. Было адзначана, што гэтую ідэнтычнасць падкрэслівае прыналежнасць да Хрыста, што з’яўляецца адпраўным пунктам у развіцці экуменічнага дыялогу.

Адносна праблемы прымату св. Пятра з задавальненнем была прынята прапанова Каталіцкага Касцёла аб сумесным з іншымі хрысціянамі даследаванні ролі Наступніка св. Пятра ў хрысціянстве і дыялогу, які цяпер вядзецца з Праваслаўнымі Цэрквамі на гэтую тэму.

Усё яшчэ вялікай праблемай, як заўважылі ўдзельнікі, застаецца прызнанне віны той ці іншай канфесіі ў сваіх памылках, якія мелі месца ў гісторыі. Гэта нялёгкая справа, аднак без прызнання віны і пакаяння цяжка гаварыць аб паспяховым дыялогу. Мітрапаліт Тадэвуш Кандрусевіч прапанаваў гэтую праблему вырашаць у ключы развіцця тэалогіі: напрыклад, пасля Другога Ватыканскага Сабору католікі называюць хрысціян некатолікаў братамі і сёстрамі, чаго не было раней.

Канферэнцыя прысвяціла асаблівую ўвагу праблеме адносін паміж Паўсюдным Касцёлам і мясцовымі Касцёламі. Для пратэстантаў адпавядаючай з’яўляецца тэорыя кардынала Вальтэра Каспера, што Паўсюдны Касцёл і мясцовыя Касцёлы існуюць паралельна і, уплываючы адзін на аднаго, утвараюць адзіную супольнасць (communio).

Канферэнцыя таксама засяродзіла ўвагу на культурных і гістарычных аспектах развіцця экуменізму. У сувязі з гэтым арцыбіскуп Кандрусевіч падкрэсліў, што гэтая праблема вельмі актуальная на постсавецкай прасторы, і неабходна выкарыстоўваць супольную культурную і гістарычную спадчыну для паляпшэння міжканфесійных адносін.

Як заўважалася на канферэнцыі, у секулярным свеце паўстае новая праблема: усё часцей праяўляецца вера без прыналежнасці да канкрэтнай канфесіі і прыналежнасць да адной з канфесій без веры. Чалавек кажа: я проста веру, і не мае значэння, вернікам якой канфесіі я з’яўляюся. Іншы, наадварот, кажа, што належыць да Касцёла, але не верыць. На гэтую праблему, як пагадзіліся ўдзельнікі, неабходна звяртаць усё большую ўвагу ў экуменічных адносінах, каб не страціць сваёй ідэнтычнасці і заставацца сапраўднымі веруючымі.

Канферэнцыя паказала неабходнасць далейшага развіцця экуменізму з большым выкарыстаннем герменеўтыкі, каб лепей разумець Святое Пісанне, якое з’яўляецца падмуркам развіцця міжканфесійных адносін, а таксама пацвердзіла, што экуменізм – гэта пілігрымка да Хрыста, каб у Ім дасягнуць адзінства.

(TK), (AG)